Ngành logistics Việt Nam hiện đang có những ưu thế tốt để đáp ứng những yêu cầu trước mắt về chuỗi cung ứng lạnh. Trước hết là môi trường đầu tư thuận lợi cho phép tăng cường các dòng FDI, thúc đẩy tăng trưởng các dòng thương mại hàng hóa trong nước và quốc tế, trong đó có một tỷ lệ lớn các mặt hàng nhạy cảm với nhiệt độ. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng còn hiện hữu nhiều khó khăn về mặt cơ sở hạ tầng và trình độ chuyên môn chuyên sâu về logistic.

Chuỗi cung ứng lạnh mang lại nhiều lợi ích cho ngành logistics nông sản

1. Khái niệm về chuỗi cung ứng lạnh

Chuỗi cung ứng lạnh là một khái niệm khá phổ biến ở các nước có nền nông nghiệp phát triển, được hiểu là các chuỗi cung ứng có khả năng kiểm soát và duy trì nhiệt độ thích hợp với các loại hàng hóa có yêu cầu bảo quản lạnh khác nhau để đảm bảo chất lượng của các loại sản phẩm.

Tùy thuộc vào loại sản phẩm cũng như yêu cầu cụ thể về thời gian và khoảng cách, tiêu sử dụng của hàng hóa trong chuỗi cung ứng, chuỗi cung ứng lạnh sẽ cung cấp các khoảng nhiệt độ thích hợp cho sản phẩm nhằm bảo đảm và kéo dài tuổi thọ của các mặt hàng nhạy cảm với nhiệt độ cao như sản phẩm nông nghiệp, thủy hải sản, hàng đông lạnh chế biến, hoa tươi cắt cành, các sản phẩm dược phẩm đặc biệt là vacxin, v.v trong quá trình vận chuyển và khi lưu trữ tạm thời.

Tuỳ vào yêu cầu của mỗi sản phẩm hàng hoá mà nhiệt độ của chuỗi lạnh sẽ được điều chỉnh phù hợp (Ảnh chỉ mang tính chất minh hoạ)

2. Thuận lợi trong phát triển chuỗi cung ứng lạnh

Với những yêu cầu trước mắt về chuỗi cung ứng lạnh, ngành logistics cũng có những thuận lợi không nhỏ. Môi trường đầu tư thuận lợi cho phép tăng cường các dòng FDI, thúc đẩy tăng trưởng các dòng thương mại hàng hóa trong nước và quốc tế. Hiệp định WTO cũng đang dần xóa bỏ những giới hạn về FDI vào ngành logistics tại VN, cho phép thúc đẩy sự tham gia của các doanh nghiệp logistics quốc tế vào hoạt động kiểm soát các điều kiện khí hậu trong các chuỗi cung ứng.

3. Những thách thức của chuỗi cung ứng lạnh với nông sản Việt

Ngành logistics đang thiếu một chiến lược tổng thể và nghèo nàn về chính sách, chủ yếu là các nhà cung cấp dịch vụ vừa – nhỏ phục vụ rời rạc cho một số điểm hay khu vực và chưa thể cung cấp trọn gói cho toàn chuỗi thực phẩm.

Công nghiệp logistics kiểm soát khí hậu cho các chuỗi cung ứng lạnh đang thiếu sự tham gia của của các nhà cung ứng giải pháp đầu cuối. Với đặc điểm của một ngành logistics non trẻ, việc hình thành các chuỗi cung ứng lạnh đang đối mặt với không ít khó khăn trước mắt.

Bảo quản nông sản trong các kho lạnh (Ảnh chỉ mang tính chất minh hoạ)

Đặc biệt phải kể đến những khó khăn lớn nhất từ hệ thống hạ tầng và công nghệ thông tin phục vụ chuỗi lạnh.

– Thiếu kho dùng cho bảo quản lạnh, cơ cấu kho lạnh chưa phù hợp với yêu cầu , nhiều doanh nghiệp xuất khẩu nông sản cho rằng, rất cần các kho hàng tiêu chuẩn dành cho hàng nông sản được xây dựng ở những vị trí kết nối trực tiếp với nhà ga, cảng lớn có trung tâm kiểm nghiệm, để tiện việc đóng gói, sơ chế, xuất khẩu và giám định chất lượng sản phẩm. Tình trạng này cho thấy, chuỗi cung ứng lạnh của nước ta đang thiếu các nhà cung cấp kho lạnh chuyên nghiệp cho các doanh nghiệp sản xuất.

– Thiếu phương tiện vận chuyển và công nghệ bốc xếp hàng lạnh. Các doanh nghiệp vận chuyển hàng đông lạnh chủ yếu sử dụng các container được chuyên chở bằng các đội xe tải, xe container, tàu chở hàng có khoang lạnh, vận chuyển lạnh hàng không chiếm tỷ lệ thấp. Tuy nhiên các phương tiện này còn thiếu, chất lượng vận hành không đảm bảo. Bên cạnh đó, thời gian kiểm tra chuyên ngành cũng khá lâu, từ 1 – 2 ngày, làm phát sinh chi phí giám sát, lưu container, lưu bãi từ đó tăng chi phí logistics.

– Thiếu hạ tầng công nghệ thông tin và truyền thông, việc áp dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của doanh nghiệp logistics trong nước còn hạn chế.

– Trong quá trình vận chuyển hàng hóa nhiều xe không có cách nhiệt tiêu chuẩn, thiếu mạng lưới thông tin logistics nội bộ và chuỗi cung ứng. Do đó việc bổ sung các dịch vụ logistics chuỗi lạnh vào các doanh nghiệp logistics hiện nay cũng rất khó khăn.

Theo báo cáo đánh giá năng lực cung cấp dịch vụ của kho lạnh Việt Nam của Emergent Cold (2019), chỉ hơn 50% doanh nghiệp có thể cung cấp được từ 6 – 7 dịch vụ trong kho lạnh, hơn 20% doanh nghiệp cung cấp được từ 9 – 11 dịch vụ, và 20% là cung cấp ít hơn 5 dịch vụ và theo ông Trần Thanh Hải, cả nước hiện có 4.000 doanh nghiệp logistics, trong đó hơn 70% doanh nghiệp nhỏ, và chỉ có 700 xe lạnh. Cả nước cũng có 83 chợ đầu mối, nhưng chẳng chợ nào có kho bảo quản nông sản. Điều này có nghĩa là số lượng hàng hóa được vận chuyển trong điều kiện tiêu chuẩn rất hạn chế và nông sản bị ùn ứ quá lâu chỉ còn cách bỏ đi.

Nhiều loại rau quả nông sản dù khâu canh tác đảm bảo quy trình nghiêm ngặt, được cấp chứng nhận an toàn thực phẩm, nhưng vì vận chuyển bằng những xe tải chở, vi sinh vật nhiễm vào sản phẩm trên đường đi, gây mất an toàn thực phẩm, tỷ lệ hư hỏng lên tới 35% đối với quả và 40% đối với rau. Điều này dẫn đến chất lượng không đảm bảo theo đúng hợp đồng ký hết gây ra nhiều hệ lụy như: sản phẩm bị từ chối nhập khẩu, bị trả về, thậm chí cưỡng bức tiêu hủy ngay tại cảng nhập, đồng thời doanh nghiệp bị cấm xuất khẩu vào thị trường này trong một thời gian hoặc vĩnh viễn….

Hệ thống hạ tầng và thông tin phục vụ các dịch vụ logistics chưa đáp ứng đủ (Ảnh chỉ mang tính chất minh hoạ)

4. Một số hướng cải thiện chất lượng đề xuất cho dịch vụ chuỗi cung ứng lạnh ngành nông sản VN

Để đảm bảo chất lượng sản phẩm từ nơi sản xuất đến tay người tiêu dùng cần có sự chung tay của cả chuỗi cung ứng lạnh, từ xử lý làm mát tạm thời sau thu hoạch, đến lưu trữ trong kho lạnh, rồi vận chuyển và trưng bày tại cửa hàng

4.1. Cần thay đổi tư duy coi chuỗi doanh nghiệp là chuỗi giá trị gia tăng chứ không chỉ đơn giản là chuỗi chi phí.

Xây dựng một chiến lược tổng thể với những phân ngành logistics mũi nhọn như logistics chuỗi cung ứng lạnh và quy hoạch một mạng lưới hạ tầng thống nhất trong quản lý và sử dụng là các giải pháp nền tảng dẫn dắt cũng như là chìa khóa để mở đường cho việc khai thác những ngành kinh doanh tiềm năng như logistics tại VN trong tương lai.

4.2. Cần chú ý cải thiện hệ thống dịch vụ, đầu tư hệ thống xe lạnh bài bản, trang bị đầy đủ công nghệ thông tin logistics để giúp các bên trong chuỗi có thể kiểm soát nhiệt độ và theo dõi tình trạng hàng hóa trong suốt quá trình vận chuyển của xe lạnh, kịp thời xử lý mọi vấn đề phát sinh.

Xây dựng các kho hàng tiêu chuẩn dành cho hàng nông sản được xây dựng ở những vị trí kết nối trực tiếp với nhà ga, cảng lớn có trung tâm kiểm nghiệm, để tiện việc đóng gói, sơ chế, xuất khẩu và giám định chất lượng sản phẩm. Đầu tư các kho lạnh sâu cho việc bảo quản thủy sản.

4.3. Cần đảm bảo tỷ lệ lưu trữ lạnh lên tới 35% tất cả hàng hóa.

Tạo điều kiện trong việc đầu tư hoàn thiện cung ứng trong công nghệ logistics đối với chuỗi lạnh nhằm đáp ứng nhu cầu nâng cao giá trị cho nông sản. Tổ chức lại khâu sản xuất: Quy mô lớn, phát triển kinh tế hợp tác, tăng cường liên kết chuỗi, khuyến khích đầu tư tư nhân, nâng cao hiệu quả đầu tư công. Đẩy mạnh ứng dụng Khoa học công nghệ trong nông nghiệp: Tạo giống mới, chất lượng tốt, phát triển công nghệ chế biến tinh, sâu.

Sự cấp thiết trong việc đầu tư chuỗi cung ứng lạnh cho nông sản (Ảnh chỉ mang tính chất minh hoạ)

Để bảo đảm chất lượng sản phẩm từ nơi sản xuất đến tay người tiêu dùng cần hoàn thiện chuỗi cung ứng lạnh, từ xử lý làm mát tạm thời khi thu hoạch hoàn tất, đến lưu trữ trong kho lạnh, rồi vận chuyển và trưng bày tại cửa hàng. Với mục tiêu nhằm đáp ứng nhu cầu đang ngày càng phát triển của doanh nghiệp Việt Nam trong việc quản lý chuỗi cung ứng lạnh tại Việt Nam, Tân Nam Chinh luôn nâng cao năng lực cung cấp dịch vụ chuỗi cung ứng lạnh cho nông sản chuyên nghiệp với chi phí tối ưu, để đảm bảo nông sản luôn được bảo quản dưới điều kiện nghiêm ngặt và đáp ứng tốt tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm xuất khẩu.

Nguồn tham khảo: vlr.vn | baotnvn.vn | baochinhphu.vn  | khoahocdoisong.vn

Tân Nam Chinh là công ty logistics chuyên nghiệp với bề dày kinh nghiệm 15 năm trong lĩnh vực vận tải nông sản cần bảo quản lạnh, hậu cần quốc tế và nhiều dịch vụ, giải pháp logistics hàng đầu khác như: dịch vụ vận chuyển hàng lạnh, chuỗi cung ứng lạnh cho nông sản, vận chuyển đường biển, vận chuyển đường bộ, dịch vụ cho thuê container, cho thuê kho lạnh, cho thuê nhà xưởng kho bãi, dịch vụ xuất nhập khẩu. Xem chi tiết các dịch vụ và giải pháp của chúng tôi tại: https://tannamchinh.com/